BORJE - Herdenkingsplaat van Franc Pavšek

Rechthoekige, lichte steenplaat met een ingengraafde tekst (ontdekt in 1957) is op het zuidwesten van het huis opgericht, waarin hij geboren is en waarin hij op 15 april 1945 is gesneuveld, Franc Pavšek.

EŠD 19295

»We hebben al eerder de veelzijdige steunverlener van het bevrijdingsbeweging van Franco Pavšek uit Borj opgenoemd. Pavšek was niet alleen lid van de plaatselijke commissie van de OF in Šentlambert, maar was ook lid van de regio-commissie van de OF Šentlambert – Tirna, die in april 1942 is opgericht in de huis in Ramšlje bij Golčami. In de tweede helft van 1943 werd hij ook lid van de districtscommissie van de OF Vače – Šentlambert als medewerker voor de landbouw. Hij was ook lid van de commissie van de OF in de lokale dorp, die bestond uit zijn vrouw Marija, Janez Drobež en Štefanija Potočnik. Pavškova ondersteunde materieel en moraal de partizanen en andere illegale families, die zich gedwongen zagen om te vertrekken uit de bergen van de dolina voor het occupatiegeweld.

In Borj waren er in de tweede helft van 1944 een naaister en een kapper werkplaats, daarbij bouwde Pavšek samen met de mijnwerker Štefan Urankar uit Čolnišč in de begin van maart 1945 twee bunkers van de partizanen ziekenhuis BV-1 boven Borj. Pavšek was aangehouden door de bezetter en werd op de lijst van de liquidatie geplaatst.

Op zondag 15 april arriveerden de SS’ers uit Izlak via Kobiljek met een aantal landgenoten en een verrader. Dit was een partizan die werkte bij het commando op Vača. Ze was op 8 januari 1945 bij de Pavšeks thuis, dus herkende haar Franc, terwijl zij hem niet wilde herkennen. Ze stond de hele tijd buiten onder de trap van het huis. Eén van de SS’ers stapte binnen en volgens de verhalen van de dochter van Franc, Francke, sloeg hij de vader twee keer hard op de kop en vergelijkde hem met een bandit. Hij schoten hem een rafale in de borst en direct daarna nog een in de hoofd. 'De vader viel dood neer. De moordenaar bereidde nog een derde rafale voor en stelde het wapen op de moeder op de borst, waarop ze een goed jaar oude dochter Elizabet had. De moeder werd volledig rood. In haar ogen zagen we geen enkele traan. De nationalist schoten de moeder niet, maar zij was daarna ziek en overleed snel na de oorlog. Zo bleven we zes kinderen zonder ouders en dragen we nog steeds in ons hart deze angstwekkende scène, die we nooit zullen vergeten.' [tekst onder de foto] Herdenkingsplaat op de woning van Matej« (Boštjan Grošelj, Uboj Franca Pavška v Borjeh Pomniki viharja /Odmev pretresljivih časov/, Šentlambert: Krajevna skupnost 2022, blz. 20, 21)