Franc Markelj

Franca Marklja zijn op de nacht van 31 maart 1944 door gestapisten van de Zwarte Hand gedood.

v: 27 cm
š: 41 cm

De ploeg is gemaakt door de Ijsenicer IJzeren Fabriek.

De ploegen in het museum zijn niet in de registratie, uit de Muziek School, die nu in deze ruimtes is, maar bij het vragen is er geen antwoord gegeven.

Archief ZB Ijsenice

Gids door de partizanenpaden, Ljubljana: Borec, 1978, blz. 202.

EŠD 5366

»De dood is op 1 april 1944 gebeurd. Op Ijsenice was niemand er voor de eerste april-acties. Vijf geheimelijk gedooden in één nacht bracht ook onrust tijdelijk onder de nazi-gedachte mensen, Slovenen en Duitse burgers. Het is belangrijk te weten dat de gestapisten zorgvuldig de geheimen bewaakten wie de Zwarte Hand waren en wie hen ondersteunde. […]

    Een grote menigte heeft de begrafenis van de gedode Franca Marklja bijgewoond. De begrafenisprocessie was van de administratieve gebouw van de IJzeren Fabriek naar de spoorwegstation en was tot dan toe de grootste begrafenis op Ijsenice. […]

   De dag erna, na de begrafenis, waren er over de Ijsenicer straten verspreid papier, geschreven op een typemachine, met de volgende inhoud:

  'Iedereen die aan zo'n begrafenis deelneemt, zal hetzelfde lot te wachten staan.'

  Franca Markelj is geboren op 26 januari 1904 op Ijsenice. Al als zestienjarige jongen werkte hij al als oudste van zes kinderen in de IJzeren Fabriek. De vrouw van Markelj, Frančiška, kreeg na de dood van haar man tot de bevrijding geen steun, alleen de partizanenactivisten hielpen haar, zodat ze haarzelf en haar kind kon overleven. Hun zoon Franc ging op de voetstappen van zijn vader en werkte in de IJzeren Fabriek.

   De schoonmoeder van de gedode Franc, Rozalija Markelj, zei tegen mij: 'Toen de telegraaf van Golnik arriveerde dat Franc was overleden door verwondingen, ging ik naar Savo naar Dežman, de kerkelijke leider, en vroeg hem om een bel te laten klinken in zijn geheugen. De kerkelijke leider kon gewoon niet begrijpen dat Franc nog die dag leefde. Ik ben overtuigd dat hij betrokken was bij de zonde. Na de oorlog is hij met zijn familie naar het buitenland gevlucht. Waarom? In die woning waren alle mensen godvarend, alleen de schoonmoeder ging niet regelmatig naar de kerk.

  Juist daarom werden de klerikalen door de Zwarte Hand aangeklaagd. Franc was een zorgvuldige echtgenoot en vader. Zo goed waren ze met elkaar dat ze tot zijn dood in het jaar 1963 haar niet kon vergeten.'«

(Jože Vidic, Po sledovih črne roke, Ljubljana: Založba Borec, 1982, 125, 126)