Grof van de volkshelden, Niš

Monument voor de gevallen strijders-graaf is zonder herdenkingsmonument in 1945 op de eerste verjaardag van de bevrijding van Niš op 14 oktober gebouwd. Tijdens de laatste rust zijn de overlijden resten van 12 strijders gelegd. Bij de tiende verjaardag van de opstand in Servië, 7 juli 1951, is de eindvorm van de grafplaats gebouwd en toen zijn ook de overlijden resten van de nationale held Konrad Žilnik en de eerste strijder Miodrag Taušanović toegevoegd. Rekening houdend met de hier begraven strijders vertegenwoordigt de grafplaats het document van de strijd voor vrijheid en moed van deze regio. Hier heerste altijd een revolutionaire geest en de mensen reageerden altijd op de oproep tot vrijheid. Het monument heeft ook een bredere betekenis, omdat ook strijders uit andere republieken onder de begraven zijn. Naast de nationale helden zijn er ook 8 eerste strijders en 4 leden van de SKOJ begraven. Het herdenkingsmonument bestaat uit een basisbetonplaat begrensd door 8 zuilen, met elkaar verbonden door een ketting. In het midden van het plateau is een betonvijfster en bovenop daar een wit marmeren plaat (85 x 60 cm) met inscriptie.

Konrad Žilnik is met zijn vader Viktor, die timmerman was, uit Kaple bij Žalcu in 1937 op zoek naar werk naar Niš gekomen, waar hij zich bij de militaire kledingfabriek heeft ingeschreven. Als zeventienjarige heeft hij zich uitgeleerd tot kledingmaker en daarna is hij gewerkt in de zijweefkraal en daarna is hij gegaan dienen in het leger. Na zijn terugkeer was de toenmalige staat al gespleten. Hij is geworden belangrijk lid van de KP en heeft meegewerkt aan de organisatie van de weerstand. Hij heeft meegewerkt aan de oprichting van de warmte- en oogpartizanenafdeling (1942 adjunctcommandant, daarna 1943 commandant), en heeft deze geleid in verschillende acties (aanval op de wapenpost in het dorp Ražanj, in gevechten met de četnici in Popšica, bij Pirkovcu, in Belem Potok en op Crem berg, en in verschillende sabotageacties zoals het onklaar maken van de steenkoolmijn in Sokobanja en het poging tot aanslag op de gemeentelijke leider in Knjaževac). Sinds de oprichting van de timošske bataljons (oktober 1943) was hij niet meer commandant, maar organisator van nieuwe partizaneneenheden en politieke werkzaamheden op het terrein. Begin 1944 is hij met zijn medewerkers naar het gebied van Pirots gegaan vanwege de mobilisatie van nieuwe strijders en hulp bij het werk van de NOO. Na het voltooide werk zijn hij en zijn medewerkers op 27 februari door de inwoners van Pajež omsingeld en gearresteerd door de četnici. Ze hebben hem naar het dorp Kozje bij Beli kerk gebracht, waar ze hem een paar dagen hebben gemarteld en uiteindelijk hebben vermoord.

Bron: Interview met Želimir Žilnik, Jutranji list, 21 december 2009

Slovenski biografski leksikon, Metka Gombač

foto: si.wikipedia

herojgrob123