Gravina, Carbonara, oprichting der Derde Overzees Brigade, Italië

Naafgaan van de 1e en 2e overzeesbrigade uit Gravina bleef daar slechts de partijpolitieke activiteit achter, die de taak had om nieuwe leden voor de overzeesbrigades te verzamelen. In alle grote steden in Zuid-Italië werden vertegenwoordigers uitgestuurd, die daar permanent werkten. De commando van het kamp (de commandant was dr. France Hočevar, een voormalig communist en oorspronkelijk lid) stuurde zijn vertegenwoordigers ook naar Noord-Afrika, Sicilië en Sardinië, om de kustbewonende Slovenen en Istrijse Kroaten vertrouwd te maken met de situatie in hun vaderland. Zoals de geallieerde frontlijn zich naar het noorden van Italië bewoog, zo bewogen ook onze vertegenwoordigers direct achter de frontlijn, gaven de Joegoslaven hun eerste informatie en leidden hen naar het partizanenkamp Gravina. Het nieuwe personeel dat in de laatste dagen van november en eerste dagen van december 1943 arriveerde in Gravina, wat een succes was van de activiteiten van onze vertegenwoordigers op Sicilië en vooral in Kalabrië, werd ingedeeld in pelotons en bataljons in een nieuwe brigade, die later de naam 3e overzeesbrigade kreeg. Al eind december 1943 had de brigade 1100 leden die dagelijks militaire vaardigheden oefenden en meedogen met het culturele en politieke leven van het kamp. Na drie maanden oefeningen en veel manœuvres vertrok de brigade in het begin van maart 1944 naar Vis. Bij het vertrek uit Italië telde de brigade 1880 man. Daarin waren 1120 Slovenen, 450 Kroaten (vooral Istrijse en enkele Dalmatiërs), 150 Italianen, vooral uit Zuid-Italië en Istria, 125 Serviërs, 15 Serviërs en 20 leden van andere nationaliteiten. Op Vis kwamen nieuwe leden bij die uit Italië kwamen. Ze vormden ook speciale eenheden (peloton voor verbindingsdienst, mortierpeloton, intendantspeloton, ingenieurspeloton enz.) en zo telde de brigade in totaal 2245 leden. In het begin van juni 1944 arriveerden tovarish Tito en leden van het CK KPJ en het Nationale Comité voor de bevrijding van Joegoslavië op Vis. Op dat moment was de eiland al versterkt. Elke brigade van de 26e divisie kreeg zijn eigen sector voor de verdediging tegen een mogelijke aanval van de Duitsers. Voor de algemene herfstoffensief namen individuele eenheden van de brigade deel aan enkele dagen durende onafhankelijke acties. In september meed de brigade mee aan de bevrijding van Korčula en de halve eiland Pelješac. De grotere gevechten hadden plaats in de directe nabijheid van Split, vooral langs de kust van Split richting Trogir. De strijd om Kaštel Sućurac en de onverwachte aanval redde de cementfabriek voor vernietiging, die de Duitsers hadden voorbereid. Daarna volgde de grote slag bij Knin, waarin de 3e overzeesbrigade een zeer zware taak had. De gevechten om Knin duurden meer dan een maand. Het feit dat de brigade meer dan 400 leden verloor, toont aan hoe hevig de gevechten waren. Na de gevechten voor de bevrijding van de Herzegovina en Mostar nam de brigade ook deel aan de gevechten voor de bevrijding van Lapac, Bihać, Gospić en het Kroatische kustgebied. Na aankomst op de oude Joegoslavisch-Italiaanse grens kreeg de brigade in het kader van de Tržašse operatie vanwege haar samenstelling een speciale taak van het hoofdkwartier van de 4e divisie, om met de eenheden van de 43e divisie door de vijandelijke achterhoede te breken en vervolgens richting Trieste te dringen. Deze brigade heeft ook speciale verdiensten voor de bevrijding van ons kustgebied. De leden van de brigade vochten enkele dagen hard rond Kralje, 145 Ilirske Bistrice, Šapjan, Rupe en Lipe. Bij de overgave van Duitsland was de brigade al in Tržište en bij de uitloop van de Soča. In juni 1945 trok de brigade zich terug naar het westen van Istria, waar ze tot maart 1948 actief bleef, waarbij haar eenheden zich bij de herstructurering van de Joegoslavische leger in de garnizoensbasis van de Joegoslavische leger op Gorenjski Bohinjska Bela voegden. Vanaf haar oprichting tot de bevrijding van het vaderland zijn minstens 858 van haar leden en soldaten omgekomen.V grote mate van verdienste in de strijd voor de bevrijding van het vaderland heeft de voorzitter van de SFRJ en de opperbevelhebber van de NOVJ, maršal Tito, de 3e overzeesle strijdkorps onderscheiden met de orde van de nationale bevrijding, met de orde van dienst voor het volk met een gouden ster en met de orde van broederschap en eenheid met een gouden kroon. (Meer over dit onderwerp in het boek De Derde Overzeesle strijdkorps van de auteurs Radula Butorović en Albert Klun.)

Bron: Prekomorci, M. Ivančič, Koper, 2023Foto 3:3/1- znaci.net, 3/2 Prekomorci M.Ivančič, A. Klun, 3/3 Prekomorci, M. Ivančič, e-boek, 2014

Gesprek: prekomorci123, nedokončano123