Idrija, Spominska plošča Nikolaju Pirnatu

Pirnat Niko, beeldhouwer, schilder en graficus, partizaan en taboristGeboorten 10. dec. 1903 in Idriji, overleden 9. jan. 1948 in Ljubljana. Hij studeerde op de gymnasium in Kranj en op de realschool in Idriji (matura). Hij studeerde vier en half jaar op de beeldende academie in Zagreb, waar hij in 1925 ook de speciale beeldhouw-opleiding bij I. Meštrović afsloten; hij voltooide zijn opleiding een jaar in Parijs. Tot de tweede wereldoorlog leefde en werkte hij als tekenaar bij de redactie van »Jutra« in Ljubljana. Tijdens de bezetting werd hij in 1942 in Gonars, Italië, in de concentratiekampen geïnterneerd. Na het breken van Italië in 1943 ging hij naar de partizanen en leidde hij een afdeling voor esthetische propaganda bij de hoofdcommandant. Hij was populair onder het pseudoniem kapitein Kopjejkin en Miklavž Breugnon. Hij behaalde de rang van kapitein; hij werd onderscheiden met de Orde van de broederschap en eenheid en met de Orde voor diensten aan het volk. Na de bevrijding van Belgrade werkte hij als politieke tekenaar bij »Borba«; in 1946 werd hij benoemd tot professor voor tekenen aan de beeldende academie in Ljubljana. Beeldend was hij actief als beeldhouwer, vooral als portretist, als schilder, tekenaar en graficus, maar ook als feljtonist en als verhalenverteller, polemisch, satirisch en politiek dichter. Hij maakte een belangrijk beeldend werk. Beeldhouw: portretten: A. Aškerc, Danilo, I. Cankar, J. Jurčič, M. Gorki, V. Radauš, N. Omerza enzovoort. Monumenten: Sint-Jan de Doper op de trnovska brug in Ljubljana, Koning Matej op de Pec; de Idrijski rudar. Olieverf: eigen portret, portret van de vrouw en dr. Cerkvene wandafbeeldingen samen met Mežan in de parochiekerk van Tržič. Tekeningen in »Jutra«, »Našem rodu«, »Mladem Jutru«, »Borbi« en dr. illustratief, politiek, karikatuur en satirisch. Veel eigen karikaturen. Het belangrijkste illustratieve werk: »Don Quichot«, Župančičev »Ciciban«, Finžgarjev »Gospod Hudournik«, Torkarjev »Blazni Kronos« (1940 geconfisqueerd); de reeks tekeningen »Dekla Ančka«. Als tekenaar met potlood en tusch en als graficus in linoleum werd hij bekend in de bevrijdingsstrijd als chronist van ervaringen, vooral in 1944 met de kaarten »Naša borba« en »Domovi, ječe, gozdovi«. N. P. is voor H. Smrekar de belangrijkste satiricus en karikaturist, waarvan het werk een documentair belang heeft voor de ontgrendelde omstandigheden tussen de twee oorlogen en tijdens de bevrijdingsstrijd. Hij stelde tentoonstellingen in /no_thinkParizu, večkrat v Lj., Zgb., Bgd. en dr. – Upodobitve: Tovariš IV., št. 3, blz. 59 (foto); istotam risana Lastna podoba z zrcalom; Slov. Poročevalec 1948, št. 13 (oljni avtoportret); Lj. pravica 1948 št. 21 risana Lastna podoba in cela vrsta drugih lastnih upodobitev in avtokarikatur. – Prim.: Uvod h katal. Razstava moderne slov. oblikujoče umetnosti v Ptuju 9.–25. maart 1941; Nekrolog SPor 1948, št. 11; Fr. Mihelič, N. P. – umetnik in borec SPor 1948, št. 13 (s sl.); M. Bor, Nikolajeva vrnitev istot. (pesem); I. Torkar, Prijatelju N. P. v spomin (pesem); K. B., N. P. – naši mladini, SPor 1948, št. 12; Fr. Uršič, Kipar in grafik N. P., Lj. pravica 1948, št. 21 (s sliko); M. Bor, Izgubljene Nikolajeve ilustracije, istotam Tovariš IV., št. 3, blz. 59 (s sl.). Stl.Francè Stelè Wikipedija

EŠD 24290