Dr. France Podkoritnik, partizanenkamp, Grosuplje

In september 1933 werd dr. Franc Podkoritnik uit Velengje naar zijn eigen wens overgeplaatst naar Grosuplje, waar hij diende als kantonale arts van het centrale kantoor voor arbeidersverzekering en als particuliere arts tot aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. Hij bezoekte zijn patiënten vaak thuis. Patiënten kwamen vaak met wagens, trekkers en motorrijden, overdag en 's nachts.

In Grosuplje nam hij deel aan het Sokol- en brandweerleven en was actief bij het Rode Kruis. In 1935 werd hij zesde burgemeester en leidde hij de Sokol-afdelingen in Grosuplje tot aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. Ook zijn vrouw Vera nam actief deel aan het Sokol als kasjier. Hij gaf samaritanen cursussen in Šmarje, Šentjur en Račna. In die tijd trokken politieke partijen hem niet aan, maar zoals hij schreef: “…ik was echter altijd vooruitstrevend in mijn denken”.

Hij was medeorganisator van de OF in het Grosuplje-arrondissement. In het Arrondissementsbestuur van de OF werd hij gekozen als kasjier en leidinggevende van de zorgdienst en zoals hij zelf zegt: “…ik deed alle werk en verzamelde alles wat nuttig was voor de bevrijdingsstrijd”. Voor de NOV en POJ gaf hij cursussen eerste hulp.

De woning van Podkoritnik werd in de herfst van 1941 het hoofdkwartier en mobilisatiecentrum voor de vertrek van soldaten naar het front. Dr. Podkoritnik onderzocht hen en bevestigde hun lichamelijke geschiktheid. De soldaten vertrokken vanuit de woning met zowel materiële als morele voorzieningen voor het front. Vaak gingen hij en zijn vrouw Vera naar het front, in de bossen rond Grosuplje, en verzorgden gewonden. Op 13 juli 1942 werd hij uit het Slajmarje-huis naar het Italiaanse concentratiekamp Treviso gebracht. Op 2 augustus 1942 brachten ze hem terug naar de rechtszalen in Ljubljana (op de Miklošičevastraat, bij de rechter), waar het Italiaanse militaire rechtsbank (“Tribunale speciale”) hem op 24 september 1942 veroordeelde tot levenslange gevangenisstraf vanwege actief optreden bij de opstand van het Sloveense volk en samenwerking met de OF. Op 13 oktober 1942 brachten ze hem naar de gevangenis Castelfranco in de Italiaanse regio Emilia. Vanaf daar stuurden ze hem op 18 december 1942 naar de gevangenis Volterra bij Pisa. Door interventie van het Ljubljana Rode Kruis bij het Duitse commando in Florence werd hij op 28 januari 1944 samen met 95 medegevangenen vrijgelaten.

Hij keerde op 31 januari 1944 met de trein terug en stapte uit op Planina bij Rakek. Omdat het terugkeren naar huis vanwege het optreden van de contrarevolutionaire eenheden uit Grosuplje te gevaarlijk was, verbindde hij zich met de primorische partizanen. Hij meldde zich vrijwillig aan bij de III. bataljon van de Gradnik-brigade op Pivka. In de Gradnik-brigade was hij tot aan het begin van maart 1944.Na terugkeer uit de gevangenis in Volterra in januari 1944 tot zijn bevrijding in mei 1945, in totaal 15 maanden, werkte hij in de partizanense sanitairdienst. In de tijdelijke partizanen ziekenhuis in Renče zorgde hij voor gewonden medewerkers; hij bracht de commandant en politiekomissaris in maart 1944 naar de SVPB Pavla, waar hij als arts bleef tot 25 juli 1944. Dr. Pavla vertrouwde hem de leiding van de postojanka "B" toe, die in april 1944 in verborgen ligging in de Bedrova grot onder de weg van Krekovš naar Mrzlo Rupo was opgericht. De toegang tot deze postojanka was veilig. Gewonden werden 20 minuten over de rivier Bedrovka naar de barak gebracht. Onder het dichte bladerdak was een lange ziekenhuisbarak met dubbele muren en een eenvoudige operatiekamer opgesteld. Rechts daarvan stond een barak voor het personeel en de keuken. De postojanka werd door de toen 50-jarige dr. Podkoritnik, ervaren en goed als een vader, "Očkova" genoemd.

Het werk van dr. Očka in de SVPB Pavla werd in het boek "Partizanen ziekenhuis Pavla in Trnovski gozd" beschreven door dr. Pavla Jerina Lah. Dr. Podkoritnik verliet direct het Pavla ziekenhuis en ging naar het Franja ziekenhuis. Vanwege de tijdelijke afwezigheid van dr. Franja Bojc Bidovec werd dr. Očka door het hoofdkwartier van de 9e korps benoemd tot directeur. In de SVPB Franja werkte hij van 26 juli 1944 tot 3 oktober 1944. In zijn overdrachtsrapport schreef hij:

"De centrale afdeling is de mooiste bewijs van het feit dat er voor een partizaan geen belemmeringen of obstakels zijn. Waar elke regelmatige leger eenieder zou opgeven, daar creëert de partizaan zijn eigen orlovsche nesten."

.. en na enkele ogenblikken stond ik in de kring van de hele dorpse barak. Hij nam ons op: Očka – dr. Franc Podkoritnik – die ik in de Ljubljana gevangenissen in 1942 had leren kennen. Nu voerde hij de tijdelijke functie van directeur van de SVPB "Franja". Hij nam het bestuur over precies op het moment dat dr. Franja Bojc Bidovec en dr. Viktor Volčjak vanwege aanklachten, die later bleken ongegrond te zijn, tijdelijk van hun functie waren ontslagen. Mikuž (1967) vermeldt dat de gebeurtenis onderzocht werd door een commissie. Dr. Podkoritnik gaf op 7 augustus 1944 een zeer objectieve beschrijving van de SVPB Franja en als ervaren deskundige stelde hij de hoofdfout vast – hij noemde het onenigheid en gebrek aan vertrouwen. Hij concludeerde dat alle postojankas goed functioneerden, de voedseltoelevering goed was en dat de patiënten tevreden waren met het personeel. Bewust van de onmetelijke offerbereidheid en humaniteit die de inwoners en het ziekenhuispersoneel in de zwaarste tijden hadden getoond, dacht dr. Podkoritnik over de nalatenschap van het Franja ziekenhuis in de oorlogsperiode na. In oktober 1944 werd dr. Podkoritnik gedemobiliseerd en gestuurd naar het Noordoostkustgebied om het civiel medische werk te organiseren. Hij leidde de sanitairdienst bij de PNOO voor Slovene Kust met hoofdkantoor in Cerkno. Als gezondheidsdeskundige in de afdeling van de 9e korps vestigde hij een sanitairpost nr. 4. Op de Šentviška planota stichtte hij de organisatie van de Rode Kruis, die de verzameling van materialen (eten, kleding, desinfecterende middelen) voor ziekenhuizen overnam.

Op 5 en 6 mei 1945 nam hij deel aan een conferentie van divisie- en eenheidssanitairdeskundigen en ziekenhuisdirecteuren, waarop problemen van ziekenhuizen, de sanitairdienst in operatieve eenheden, hygiëne en apotheekwezen en het medisch vak over het algemeen werden besproken. De conferentie was van groot belang voor de verdere ontwikkeling van de partizanense sanitairdienst in het Primorsko (Tavčar, 2025).

In het noordoosten van het Primorsko werkte hij tot 7 mei 1945 of tot de opheffing van de SNOS. Dr. Podkoritnik werd op 9 mei 1945 gedemobiliseerd in het bevrijde Trieste, keerde terug naar Grosuplje en werkte daar succesvol tot zijn dood in januari 1962.

Bron: Mojca Hrvatin, Portret dr. Franceta Podkoritnika, dr. Očka, november 2025