Dr. France Podkoritnik, partisanische gravenhuis, Grosuplje

Septembra 1933 je dr. Franc Podkoritnik iz Velenja na svojo željo premeščen v Grosuplje, kjer je služboval kot banovski zdravnik osrednjega urada za zavarovanje delavcev ter privatni zdravnik do začetka druge svetovne vojne. Bolnike je pogosto obiskoval na domu. Ponj so prihajali kmetje z vozmi, zapravljivčki in motorji, podnevi in ponoči.
Oplosje se je vključil v sokolsko in gasilsko društvo ter aktivno sodeloval pri Rdečem križu. Leto 1935 je postal šesti starosta in je sokolske vrste v Grosuplju vodil do začetka 2. svetovne vojne. V Sokol se je kot blagajničarka aktivno vključila tudi žena Vera. Vodil je samarijanske tečaje v Šmarju, Šentjurju in Račni. V tem času ga politične stranke niso pritegnile, a kot je zapisal: «…bil pa sem vedno naprednega mišljenja».

Bil je soorganizator OF v grosupeljskem okrožju. V Okrožnem odboru OF je bil izvoljen za blagajnika in vodjo sanitete in kot pravi sam: «…opravljal sem vsa dela in zbiral vse, kar je koristilo osvobodilni borbi». Za NOV in POJ je vodil tečaje prve pomoči.
Podkoritnikova hiša je postala jeseni 1941 štab in mobilizacijsko mesto za odhod borcev na bojišče. Dr. Podkoritnik jih je pregledal in potrjeval njihovo telesno sposobnost. Borci so iz hiše odhajali materialno in moralno opremljeni za na bojišče. Pogosto sta z ženo Vero odhajala na bojišča, v gozdove v okolici Grosuplja, in oskrbovala ranjene borce. 13. julija 1942 so ga iz Šlajmarjevega doma odpeljali v italijansko koncentracijsko taborišče Treviso. Iz Trevisa so ga 2. avgusta 1942 pripeljali nazaj v sodne zapore v Ljubljano (na Miklošičevi cesti, za sodnijo), kjer ga je 24. septembra 1942 italijansko vojaško sodišče ("Tribunale speciale") obsodilo na dosmrtno ječo zaradi aktivnega delovanja pri vstaji slovenskega naroda ter sodelovanja z OF. 13. oktobra 1942 so ga odpeljali v zapore Castelfranco v italijanski pokrajini Emilia. Od tu so ga 18. decembra 1942 poslali v zapor Volterra blizu Pise. Zaradi intervencije ljubljanskega Rdečega križa pri nemškem poveljstvu v Firencah je bil iz zapora skupaj s 95 tovariši izpuščen 28. januarja 1944.

Iz Volterre se je vrnil 31. januarja 1944 z vlakom in izstopil na Planini pri Rakeku. Ker bi bila zaradi delovanja grosupeljskih kontrarevolucionarnih enot vrnitev domov preveč tvegana, se je povezal s primorskimi partizani. Prostovoljno se je pridružil III. bataljonu Gradnikove brigade na Pivki. V Gradnikovi brigadi je bil do začetka marca 1944.Van de terugkeer uit het kamp in Volterri in januari 1944 tot de bevrijding in mei 1945, samen 15 maanden, werkte hij in de partizanische sanitair dienst. In de tijdelijke Partizanse Ziekenhuizen in Rencen verzorgde hij gewonde medewerkers; het commandant en politiekomisaris. En op eind maart 1944 werd hij overgeplaatst naar SVPB Paul, waar hij tot 25 juli 1944 als arts bleef werken. Dr. Paul gaf hem de leiding van postopname "B", die in april 1944 was opgericht in een verborgen ligging onder het pad tussen Krekovš en Mrzlo Rupo in Bedrovi gracht. Hij bereikte deze locatie veilig. Wondige zorgbrangers werden 20 minuten langs de rivier Bedrovka naar een barak drogeerd. Met bescherming van kastanjes werden lange ziekenhuiskapellen met dubbele bedden en eenvoudig operatiesaal opgericht. Aan het rechterzijde stond een kapel voor personeel en keuken. De postopname heette "Očkovska" vanwege de vijftigjarige, ervaren en goede dokter Podkoritnik. Het werk van dr. Očko in SVPB Paul is beschreven door dr. Paul Jerina Lah in het boek "Partizanse Ziekenhuizen Paul op Trnovskem gorju". Dr. Podkoritnik vertrok direct na zijn tijd in SVPB Paul naar Bolnice Franja. Vanwege de tijdelijke afwezigheid van dr. Franja Bojc Bidovec benoemde het 9e korpusstaf dr. Očko tot beheerder. In SVPB Franja werkte hij van 26 juli 1944 tot 3 oktober 1944. In zijn overnameverslag schreef hij:
"De centrale afdeling is het beste bewijs dat voor partizanen er niets tegenover kan staan of tegenspreken. Waar elke regerende leger zou stoppen, créeert de partizan zijn eigen verstopplek."
.. en na enige tijd bleef ik in de kring van de hele ziekentrap. Hij ontving ons - dr. Franc Podkoritnik - die ik herkende uit de Ljubljansche gevangenissen in 1942. Nu vervulde hij een tijdelijke functie als beheerder SVPB "Franja". Het beheer overnam hij op het moment dat dr. Franja Bojc Bidovec en dr. Viktor Volčjak, veroordeeld wegens ongegrond beschuldigingen, tijdelijk van hun positie werden verwijderd. Mikuž (1967) meldt dat de gebeurtenis onderzocht is door een commissie. Dr. Podkoritnik gaf op 7 augustus 1944 een zeer objectieve beschrijving van SVPB Franja en, als ervaren specialist, heeft hij de hoofdfeuering vastgesteld - het was onenigheid en gebrek aan vertrouwen. Hij oordeelde dat alle postopnames goed werkten, de voedselkwaliteit goedgekeurd werd en de patiënten voldaan waren met het personeel. Zijn gedachten over de toekomst van Bolnice Franja werden getroffen door de onbesproken offeren en humaniteitsgeest die men uit zijn gastheer- en personeelmensen in moeilijke tijden had ervaren, waardoor dr. Podkoritnik overwoog om Bolnice Franja na de oorlog te ontvluchten. In oktober 1944 werd dr. Podkoritnik demobiliseerd en verzocht naar het Noord-Oosten toe om het civiele gezondheidszorg systeem in orde te brengen. Hij leidde een sanitair onderdeel bij PNOO voor Slovense Primorje met zijn hoofdkantoor gevestigd in Cerkn. Als zorgreferent in de sectie van het 9e korps establieerde hij sanitair post B-4. Op Sintviška planota vestigde hij een Red Kruis organisatie, die zich bezighield met het verzamelen van goederen (voedsel, benzinematen voor brandstof), om ze te delen met ziekenhuizen.
Van 5 tot 6 mei 1945 deelnam hij aan een conferentie van divisie- en regimentale zorgreferentiën en beheerders van ziekenhuizen, waarbij ze problemen van ziekenhuizen bespraken, sanitair in operatieheden, hygiëne en apothekerij, en gezondheid op het algemeen. De conferentie was belangrijk voor verdere ontwikkeling van partizanensanitair op de Slovene zuidoostkust (Tavčar, 2025).
Hij werkte in het noordelijk Primorje tot 7 mei 1945 of tot het afschaffen van de SNOS. Dr. Podkoritnik werd op 9 mei 1945 demobiliseerd in bevrijde Trieste, keerde terug naar Grosuplje en werkte daar succesvol tot zijn overlijden in januari 1962.

Bron: Mojca Hrvatin, Portret dr. Franceta Podkoritnika, dr. Očka, november 2025