Grobišče 1e bataljon KZO

De eerste dagen van februari 1945 was de 1e bataljon van de KZO opgesteld in Zahomci boven Vransk. Van daar is het verder gegaan naar de Črni vrh bij de boer Martin Lesjaku p.d. Černetu. Over dit gebeurde waren de Duitsers op de hoogte. Vanaf de post in Pihlbirt bij Tabor is direct een kolon van ongeveer 200 mannen richting Črni vrh vertrokken. De partizanen waren op tijd op de hoogte gesteld en zijn via Kozice over Presedlje naar het dorp Zaplanina gevlucht. Het bataljon is opgesteld bij de boer Ivan Zajcu p.d. Tinčku en bij Ivan Učakar p.d. Pidru. Dit was op 6 februari 1945. In de directe omgeving, in de hut van de boer Učakar, woonde Ana Žitnik en haar 17-jarige zoon Anton. Žitnik was een Duitser en sprak ook met haar zoon liever Duits. Later bleek dat Žitnik een gestapo-afgezant was. Toen ze met haar zoon partizanen bij de buren zag, besloten ze om dit te melden aan de Duitsers. Op de ochtend van 8 februari ging Anton naar Ločico bij de vlasovts. Hij meldde zich bij de boer Fran Slakan p.d. Doberšk. Ook in deze woning waren partizanen. Žitnik verdween via de laatste deuren in het bos en daarna naar Ločico. Toen Štetinin de melding van Žit, was hij meteen in contact met de commandant van de vlasovts in Trojane. Samen maakten ze een plan voor een aanval. Žitnik leidde de vlasovts van Ločice via Zahomci en Črni vrh naar Presedlje. Daar stelden ze een sterke verdediging op. De vlasovts uit Trojane deden een aanval vanaf een andere richting, langs Šentgotarda, Zgornje en Spodnje Zaplanine naar de twee boerderijen waar de partizanen waren. Ze vielen onverwacht aan en verbaasden zo het bataljon. Toch had het bataljon geen slachtoffers en vluchtte het gewoon naar Presedlje. De hoge sneeuw moest de beweging sterk belemmeren, maar de staf van het bataljon was al zeker dat ze de ergste gevaar had ontwijk. De vlasovts uit Ločice, die in de verdediging waren, lieten het bataljon net voorbij gaan, en daarna vielen ze met alle wapens op de partizanen. De strijd was kort, maar voor het bataljon een ongeluk. Op het veld lagen 36 partizanen, slechts achtentwintig konden zich ontsnappen uit de schietregen van de mitrailleurs. De commandant van het bataljon, Franc Bratun-Jelen, werd twee keer geraakt en zwaar gewond. Toen hij besefte dat hij niet meer kon ontsnappen, schoten hij zelf dood. De partizanen vluchtten naar beneden over de helling van Zahitrca naar Ločici. Er waren er ook veel zwaar gewonden. Deze werden door de vlasovts levend vermoord en vernederd. Ook Žitnik was trots op het feit dat hij nog levende partizanen had neergeschoten in de "gobec". De gevallen partizanen lieten de Duitsers liggen op het veld drie dagen. Pas op de derde dag bepaalde de gemeenschapsautoriteit de begrafenis. Bij de gevallen partizanen waren er ook drie inheemse. Een gewonde trok zichzelf naar de hut van Žitnik. Deze gaf dit aan de vlasovts mee, die een patrouille stuurden. Ze haalden hem uit de hut en vermoorden hem op korte afstand. Na de oorlog werden de partizanen overgezet naar Gorico boven Vransk, maar ook daar hebben ze geen eigen geboorteplaats. Bron: Rado Zakonjšek-Cankar, Velika preizkušnja, blz. 491.