Ivan Beja - Bela, Selca

Tonalitna plošča is opent op 1965 op de huiz, waar Ivan Beja - Bela, een van de organisatoren van de gewapende weerstand, gewoond heeft.

EŠD 19290

»Ivan Beja is geboren op 25. 3. 1910 als derde van zeven kinderen uit de keizerlijke familie in Sele nummer 3 bij Tirn.

Zijn vader Janez was een bewustzijnde Slovene. Hij was deelgenoot van de Eerste Wereldoorlog en een koroškere krachter. Hij overleed in 1957.

Hij heeft zijn kinderen opgevoed als bewustzijnde Slovenen. Zijn nakomelingen hebben veel gelezen. Ook jonge Ivan heeft zich geïnspireerd door zijn vader. Hij zou zijn vaders boerderij overnemen, maar de Tweede Wereldoorlog veranderde zijn plannen.

Ivan en zijn vader hebben de Duitsers direct na de bezetting veroordeeld. Ze wilden niet met hen samenwerken. Al in september 1941 is Ivan zich verbonden met Jožet Gričar-Metod. Hij was op de bijeenkomst van 18 tot 19 september met een groep jongens in Selca. In oktober 1941 deelde hij mee aan de bijeenkomst op de Savi bij de Urankarjev, bij de Knaus, geleid door Lojze Hohkraut, nationaal held, lid van de Centrale Commissie van de ZK Slovenije. Sindsdien werkte hij actief en georganiseerd voor de NOG tot de uitlevering op 30. 8. 1942. Bij de uitlevering vluchtte hij voor de Duitsers en meldde hij zich op de eerste dagen van september bij de Moravška che. Hij werd een bekende krachter en tovariš. Hij werd snel lid van de KP. In de che was hij leider van de eerste vod. Toen de commandant van de che Ivan Remic-Lovec, geboren in Nazarij in de Savinjska dal, op 17. november 1942 viel, werd hij de volgende dag commandant van de eerste che in de Moravško-Zasavski bataljon.

Bij de grote Duitse offensief, die de intentie had om de bataljon te omsingelen en te vernietigen, verplaatste hij zich uit de buurt van de Zasavse bergen - Roviškovac naar een breder manueel terrein. De bataljon stootte op de Duitsers op de kolovraatskere hellingen bij Kolovrat op 26. 2. 1943. De commandant Ivan Beja-Bela was ernstig gewond, want de kogel dumdum had zijn onderste kin en baard gescheurd. Hij was dus niet in staat om verder te vechten. De che werd daarna geleid door Ciril Gričar-Emil. De ernstig gewonde Ivan werd door de krachters naar de Grilovi, de thuisplaats van Piroče bij Kolovrat gebracht. Omdat hij zich niet veilig voelde, verliet hij daar de volgende dag. Op de Musetovske studenc bij de Briša wierp hij zijn wond uit en had al een zere.

Hij ging daarna verder. De krachters, die er op kwamen, vonden hem op het Dolge Brdo of de Vrh boven de Mlinša. Ze legden hem op de schouders en brachten hem naar Miklavž boven de Kresnica. De situatie was ellendig. De commandant Bela lag op de schouders met een verwondde baard. Hij kon niet praten. Hij klemde zijn pistool aan zich en kuste het.

Bij het noodzakelijke genezingsproces was hij in een gracht bij de Velika vas boven de Kresnica. De medische hulp gaf hij aan de dokter Polde Ukmar uit Litija. Daarna ging hij naar Dolenjsko en geneesde hij in het ziekenhuis in de Kočevski Rog. De wond was genezen, maar hij bleef een zware invalid. Op het gebied van het gebied Vače - Šentlambert kwam hij in oktober 1943. Via de overdekte Savske brug bracht hem Karel Lovše met de Grčanovske paarden naar het gebied op een wagen.

Daarna was Bela onder de georganiseerde verantwoordelijken van de OZNE (orgaan voor de bescherming van het volk) tot de bevrijding. Na de bevrijding werd hij aangevallen door een zware ziekte. Hij overleed op 11. 11. 1946 op zijn geboortehuis in Selca.«

(Milan Garantini, Ivan Beja-Bela, commandant van de eerste che van het Zasavsko bataljon [Elektronski vir] Glasilo občanov (Litija), 6. juni 1988, 13

Prim. tudi: Boštjan Grošelj, Pomniki viharja /Odmev pretresljivih časov/ Šentlambert: Krajevna skupnost, 2022, blz. 12-16.